PROJEKT URBANISTYCZNY – GÓRKA NARODOWA, KRAKÓW

Projekt kursowy w ramach przedmiotu „Projektowanie architektoniczno-urbanistyczne” dotyczył obszarów w północnej części Krakowa przy Alei 29-listopada w pobliżu istniejącego osiedla Górka Narodowa. Naszym zadaniem było stworzenie nowej tkanki miasta – głównie zabudowy wielorodzinnej, zintegrowanej z istniejącą zabudową
i określenie sposobu powiązania jej z miastem. Skonstruowanie programu użytkowego poprzedzały analizy potrzeb mieszkańców w różnych grupach wiekowych i jednocześnie działaniom tym towarzyszyło projektowanie struktur funkcjonalno-przestrzennych. Całość kreowana w duchu projektowania zrównoważonego z uwzględnieniem nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Projekt realizowany w zespole trzyosobowym.

Lokalizacja

Opracowywany teren znajduję się w północnej części Krakowa w obrębie osiedla Górka Narodowa – dzielnica IV Prądnik Biały. Obszar od wschodu ograniczony jest aleją 29-listopada (DK7), a od południa ulicą Stefana Banacha. Najbliższe sąsiedztwo to zabudowa jednorodzinna, budynki wielorodzinne średniowysokie
i obiekty gospodarczo-magazynowe. Dla istniejącego obszaru przygotowany jest Miejski Plan Zagospodarowania Przestrzennego. Przewiduje on utworzenie linii tramwajowej i towarzyszącej jej drogi, a także parkingu Park and Ride. Ponadto zaplanowanie jest stworzenie kwartałów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową oraz przestrzeń publiczną w postaci małego rynku. Niedaleko na północ znajduję się również Park Witkowice.

ZAGOSPODAROWANIE
PRZEKROJE

SCHEMAT FUNKCJONALNY

Projektowana zabudowa dostosowuje się do istniejącej. Centrum jest odpowiedzią na problemy, które wyklarowały się podczas analizy przestrzeni: brak uporządkowania, dominacja usług handlowo przemysłowych, brak lokali gastronomicznych. Wprowadzono dwa dominujące budynki, graniczące z Aleją 29 listopada, które mają zawierać w sobie cały szereg usług: od biurowych, przez rekreacyjne, po służbę zdrowia – w przeciwieństwie do panującego wokół chaosu, tutaj klaruje się jasna, czytelna funkcja, połączona z odpowiednią lokalizacją. Okalają one ścisłe centrum, który stanowi amfiteatr. Wokół niego, rozchodzą się pierścieniowo tarasy w restauracjami, które są ukryte w terenie. Powyżej nich zlokalizowano małe kino, oraz hotel. Idąc w stronę zachodnią, stopniowo oddalając się od dominującego ciągu komunikacyjnego, zmienia się funkcja i forma budynków. Z zupełnie usługowych przechodzą w mieszkaniowo – usługowe (głównie
w parterach), następnie mieszkaniowe, w formie zabudowy wielorodzinnej – punktowców, kończąc na zabudowie oświatowej, obsługującej osiedle. Dodatkowymi elementami, które urozmaicają przestrzeń są wielofunkcyjne pawilony rozsypane między zabudową mieszkaniową, oraz wchodzące w skład plant, ciągnących
się wzdłuż linii tramwajowych. 

SCHEMAT KOMUNIKACJI

Istniejące ciągi komunikacyjne wykorzystane w projekcie to aleja 29 listopada oraz fragment ulicy Stefana Banacha, która została nieco przekształcona
i przedłużona. Jednym z głównych założeń było wycofanie komunikacji kołowej z wnętrz osiedli mieszkaniowych. Zaprojektowane zostały: droga dojazdowo-serwisowa do Parkingu “Park and Ride”, droga do Zajezdni Autobusowej oraz linia tramwajowa kończąca się pętlą, a także ciągi pieszo jezdne w postaci wooferów prowadzące na różne poziomy przestrzeni publicznej. Na zagospodarowanej przestrzeni znajdują się naziemne miejsca parkingowe towarzyszące zabudowie mieszkaniowej, jednak większość parkingów znajduję się pod ziemią i są wspólne dla kilku obiektów – przeważnie dwóch punktowców w najbliższym sąsiedztwie. Planowanej linii tramwajowej towarzyszy ciąg pieszy urozmaicony zielenią oraz założeniem parkowym w postaci plant. Projektowane chodniki mają wystarczającą szerokość aby zorganizować na nich ruch dla osób poruszających się pieszo oraz rowerem. Wygodna ścieżka rowerowa oraz wypożyczalnia rowerów przewidziana jest również przy Parkingu “Park and Ride” oraz przy kompleksie szkolnym. 

SCHEMAT ZIELENI


Infrastruktura zielona wkomponowana jest w projektowaną przestrzeń w postaci kilku aspektów.

ZIELEŃ BUFOROWA – przy źródłach hałasu tj. linia tramwajowa, ulice o natężonym ruchu (m.in Aleja 29 listopada). Pochłaniają one dźwięk, równocześnie stanowiąc blokadę wizualną, która wpływa na poczucie prywatności i intymności mieszkańców. Dodatkowo oddziela zabudowę mieszkaniową od przestrzeni niebezpiecznych, niekomfortowych (jakim może być Ośrodek Opiekuńczo Wychowawczy).

ZIELEŃ PUBLICZNA – w głównym stopniu organizuje ona przestrzeń wspólną. W enklawach, zatapia ona przestrzenie półprywatne, zapewniając im komfort
i prywatność. Dodatkowo tworzy kurtyny, które stopniują napięcie i atmosferę, przemieszczając się nie tylko po osiedlach mieszkaniowych, ale również
i w przestrzeni wspólnej. Stwarza ona przyjemną aurę, która otacza zabudowę i pozytywnie wpływa na odbiór przestrzeni.

ZIELEŃ PÓŁPRYWATNA – w obrębie zabudowy mieszkaniowej. Na planie są to zwykle dwa przecinające się prostokąty – dzielące własność na mieszkańców wyższych i niższych pięter. Na ich przecięciu powstaje przestrzeń wspólna, w której proponujemy funkcję ogródków warzywnych dostępnych dla lokatorów całego budynku (ta forma występuje jedynie przy punktowcach).

ZIELEŃ PÓŁPUBLICZNA – zieleń zlokalizowana na tarasach budynków usługowych, stanowiąca pewnego rodzaju ogród, lub mały wycinek parku, dla użytkowników.

ZIELEŃ REKREACYJNA – są to boiska zlokalizowane przy zabudowie oświatowej oraz wybieg dla psów, przy plantach (rozpościerający się wzdłuż torów tramwajowych

WODA  – obecnie ogromne ilości przestrzeni miejskiej cierpią na zbyt dużą ilość niezagospodarowanej wody opadowej. Co prowadzi do przepełnień kanałów ściekowych i utraty darmowych zasobów umożliwiających redukcję zużycia czystej wody, której na naszej planecie zaczyna coraz bardziej brakować . Woda taka może być wykorzystana np do spłukiwania toalet, czy po uprzednim oczyszczeniu do podlewania terenów zielonych. W naszym projekcie aby nadać mu jak najbardziej ekologicznego charakteru, co jest niezbędne miastu jak i stworzeniu najbardziej przyjaznej przestrzeni publiczno-mieszkaniowej postanowiliśmy wykorzystać wody opadowe w różne sposoby. Najważniejszym elementem są zbiorniki retencyjne położone w niższych partiach terenu. Pozwalają one na pozyskanie deszszczówki z otaczających powierzchni i zgromadzenie jej w jednym punkcie tworzącym place publiczne. Taki zabieg zastosowano w obu skupiskach punktowców. W centralnej przestrzeni publicznej mamy do czynienia z największym obniżeniem terenu. W tym też miejscu lokalizujemy zbiornik na wodę, będący również przed polem oddzielającym scenę od widowni. Meandrujące cieki wykorzystaliśmy również w wyspach rekreacyjnych w południowym obszarze. Zbiorniki retencyjne zmieniają mikroklimat otaczającego obszaru i obniżają temperaturę w upalne dni, dzięki czemu przebywanie w takich przestrzeniach jest znacznie przyjemniejsze.  

biurowce i hotel

Przy wschodniej granicy opracowania zaprojektowane zostały dwa obiekty biurowo-usługowe. Dwa pierwsze poziomy tych budynków są przeznaczone dla sklepów, usług kosmetycznych i klubów fitness, gabinetów medycznych, usług pocztowych, kancelarii prawniczych, banków itp. Kolejne piętra są podzielone tarasem na dachu i formują dwie wieże z przestrzenią “open space” do dowolnej aranżacji. Bardzo ważnym elementem łączącym obiekty jest otwarty korytarz od strony zachodniej wyposażony w klatki schodowe oraz dźwigi osobowo-techniczne. Rozwiązanie to umożliwia szybkie przejście z dworca autobusowego i hotelu przez całość opracowywanego terenu pokonując przy tym wysokość ok. 12 m. Dzięki windom przystosowane jest w pełni dla osób niepełnosprawnych.

Przy północnej granicy terenu, w sąsiedztwie z pętla tramwajową oraz zajezdnią autobusową zlokalizowany jest hotel. Bliskość węzła komunikacyjnego oraz przestrzeni publicznych z restauracjami warunkują usytuowanie budynku właśnie w tym miejscu. Ze względu na jego wysokość oraz wysokość terenu, z okien 
i balkonów  hotelu dostępny jest atrakcyjny widok na całą panoramę Krakowa. To z pewnością podwyższy prestiż hotelu i sprawi, że będzie on pozycją często wybieraną przez przyjezdnych gości. W części podziemnej znajduję się parking oraz pomieszczenia techniczne. 

PRZESTRZEŃ PUBLICZNA - CZĘŚĆ REKREACYJNO-ROZRYWKOWA

Przestrzeń publiczna jest najważniejszym elementem w granicach opracowania. Po przeprowadzonych analizach w najbliższym otoczeniu, jak wcześniej wspomnieliśmy, brakuje miejsca do spotkań, sprzyjających integracji. Mając na uwadze ukształtowanie terenu, wykorzystaliśmy poziomice do
zaprojektowania restauracji wbitych w teren. W projekcie przewidujemy trzy poziomy rozwiązane według tej samej zasady – lokale doświetlone od południa
z altanami/ogródkami, które w zimie przekształcone mogą zostać w ogrody zimowe dzięki wysuwanym przegrodom szklanym. Przyjęte rozwiązanie 
omawianych usług może być zróżnicowanie pod względem funkcjonalnym – zastąpione również pubem, klubem nocnym lub siłownią, zależnie od zainteresowania mieszkańców oraz innych użytkowników. Przewidziane zostało również miejsce na plac zabaw dla dzieci. 

Przesuwając się w dół – w najniższym punkcie w obrębie opracowania – znajduje się amfiteatr ze sceną przekrytą ruchomym systemem membranowo-cięgnowym. Jest to przestrzeń przeznaczona pod organizację koncertów, kina plenerowego oraz innych imprez rozrywkowych. W części najbardziej wysuniętej
na południe znajduje się wyspa rekreacyjna otoczona wodą. Miejsce to jest pewnego rodzaju oazą w mieście, urozmaicone zielenią różnego rodzaju umożliwia kontakt z naturą i zapewnia wyciszenie i ukojenie nerwów. Wyspa nie bez powodu zlokalizowana jest w bliskim sąsiedztwie budynków usługowo-biurowych – pracownicy będą mogli korzystać z zalet tego miejsca nawet podczas krótkiej przerwy.

Z drugiej strony – w najwyższym punkcie, najbardziej wysuniętym na północ, w niewysokim budynku przypominającym pawilon, zaprojektowane zostało niewielkie, lokalne kino z dwoma salami – małą i dużą. W przestrzeni publicznej znajdziemy również toalety publiczne z punktem informacyjno-turystycznym. Zieleń towarzyszy użytkownikom w każdej części tego zróżnicowanego terenu – w postaci skwerów, klombów, niewielkich pagórków porośniętych trawą, pojedynczych drzew a także ław darniowych. 

osiedla mieszkaniowe

Osiedle mieszkaniowe składa się z zielonych “enklaw”. Od strony przestrzeni publicznej zamykają je ściany budynków, które od wewnątrz mają funkcję mieszkalną, a od zewnątrz usługową. Idąc w kierunku zachodnim, ściany zamieniają się w rozproszone formy rozsypanych punktowców, które mimo swojego nieregularnego ułożenia, zachowują pewnego rodzaju rytm, który charakteryzuje projektowane osiedle. Wejścia do budynków są zwykle lokalizowane od strony wschodnio północnej. Wokoło rozpościerają się ogródki o prostokątnej formie, skupione głównie od strony południowo zachodniej. Ich granice wyznaczają ciągi, którymi można poruszać się po osiedlu. Są one nieregularne i skomplikowane, zapewniają bezpieczeństwo i spokój mieszkańców, pozbawiając możliwości przejazdu na dużej prędkości między budynkami. Wewnątrz enklaw znajdują się miejsca półprywatne, obsługujące mieszkańców konkretnych “kwartałów”. Są to pawilony, które mogą być używane przez mieszkańcóww swobodny sposób – nie została nadana im konkretna funkcja – mogą to być miejsca spotkań, sale zajęć dla
dzieci lub osób starszych, miejsca odpoczynku lub zadaszenie w upalne dni. 
Połączone są one małymi akwenami wodnymi, które zapewniają optymalny mikroklimat wewnątrz osiedla. Założenie to ma być alternatywą dla mieszkańców, którzy nie chcą wychodzić to tętniącej życiem, sąsiadującej przestrzeni skupionej na funkcji publicznej. W ten sposób zostały ukształtowane obszary o odrębnych charakterach i prywatności, zatopione w zieleni, zapewniając spokój, komfort i bezpieczeństwo mieszkańców. 

kompleks szkolny

Strefa oświatowa znajduje się w centrum całego założenia urbanistycznego w strefie mieszkaniowej od północnego zachodu. Zlokalizowanie jej w tym miejscu pozwala na najlepszy dostęp mieszkańców z każdego regionu nowej strefy. Jest ona również dobrze skomunikowana, ponieważ znajduje się zaraz koło nowopowstałego skrzyżowania ciągów jezdnych oraz linii tramwajowej. Usytuowanie tej strefy w tym miejscu pozwala również na ograniczenie hałasu przy jednoczesnym bliskim dostępie do ciągów komunikacyjnych. Budynki zaopatrzone w komunikacje są za pomocą sięgaczy zakończonych parkingami. Od strony południowej od drogi oddziela nas pas zieleni a następnie parking zaopatrujący szkołę podstawową i hale sportową. Pierwszym architektonicznym elementem wybijającym się jest szkoła podstawowa. Jest to 3 kondygnacyjny budynek z wewnętrznym atrium. od jego wschodniej strony znajduje się hala sportowa przeznaczona do użytku zarówno przez uczniów podstawówki jak i licealistów. Tworzą one również pewną bramę obszaru szkolnego, do którego wchodzimy poprzez ciąg pieszy o uspokojonym charakterze aby zapobiec zagęszczeniu przechodniów dla których ten obszar nie jest dedykowany. Od północnej szkoły strony położony jest plac na którym podczas przerw szkolnych uczniowie mogą spędzić czas na świeżym powietrzu. Jest on także dogodnym miejscem
do urządzania szkolnych uroczystości. 
Swoją formą wykorzystuje naturalne ułożenie terenu. Na zachód od placu zaprojektowany został 3 kondygnacyjny budynek liceum. Wejście do niego znajduje się w podcieniach jego a plac apelowy, będący również placem przeciwpożarowym i przestrzenią wyznaczoną pod uczniów liceum. W strefie północnej usytuowane jest przedszkole. Umiejscowienie go w tamtym rejonie motywujemy najdalszym odsunięciem od ciągu jezdnego, co pozwala na wyciszenie dzieci uczęszczających do tego obiektu. Teren należący do przedszkola wygrodzony został zielenią buforową. do budynku wchodzimy
od strony wewnętrznego dziedzińca, aby 
stworzyć jak najbardziej prywatną atmosferę. Plac szkolny od podstawówki połączony jest z dwoma boiskami do piłki nożnej oraz jednym do koszykówki, od strony zachodniej przed parkingami znajduje się plac do gry w Pétanque. Całość obszaru szkolnego łączy się główną aleją z woonerfem wychodzącym ze strefy publicznej. Jednostki oświatowe zaprojektowane są tak aby zapewnić możliwość edukacji młodzieży z projektowanych obszarów jak i najbliższych osiedli. 

PLANTY

Założenie parkowe w postaci plant towarzyszących linii tramwajowej Linia tramwajowa charakteryzuje się tym że towarzyszy jej hałas powiązany z ruchem szynowym. W naszym projekcie linia tramwajowa, która stanowi swoistą granicę pomiędzy strefami zabudowy, została utopiona w dzielnicowych plantach. Planty stworzone są z zieleni buforowej pomiędzy centralnym torowiskiem a zabudową otaczającą. Przestrzenie biologiczne będę szwem scalającym oba obszary. Będzie ona miała charakter plantów krakowskich, mianowicie będzie to przestrzeń dostępna do ruchu pieszo-rowerowego a w kilku miejscach zostanie przecięta przez ciągi pieszo-jezdne. Rozpoczynając wędrówkę od skrzyżowania między osiedlami dojść możemy aż do przystanku końcowego jakim będzie węzeł komunikacyjny. Idącemu alejkami stwarzamy możliwość skierowania się do obszaru mieszkaniowego, oraz do strefy publicznej, wejścia te jednak nie zaburzają kompozycyjnej ciągłości układu i zastosowane są one w sposób dyskretny, aby nie zachęcały do wejścia osób nieproszonych. Wzdłuż ciągów znajdują się także pawilony mające różnorodne funkcje, od miejsc rekreacji czynnej tj. siłownia, poprzez miejsc spotkań klubów osiedlowych, aż po gastronomię, czy wybiegi dla psów.

ZDJĘCIA MAKIETY