ART PRISON – CENTRUM KULTURY I RESTAURACJA – FAVIGNANA, WŁOCHY

Projekt konkursowy (YAC) realizowany w grupie kilkuosobowej, kontynuowany w ramach kursu „Projektowanie konserwatorskie” w zespole dwuosobowym na pierwszym semestrze studiów magisterskich.

PLANSZA KONKURSOWA - YAC

lokalizacja

Tytułowe ART PRISON znajduję się na włoskiej wyspie Favignana na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Edagów. Położna jest w regionie Sycylii, a jej najwyższy szczyt to Monte Santa Catarina o wysokości 314 m n.p.m. Właśnie tam zlokalizowana jest twierdza, która stała się przedmiotem opracowania.

Kraina ta była świadkiem wielu wojen i posiada bogatą historię. Przestudiowanie jej było pierwszym krokiem na drodze, w której powstała koncepcja. Wyspa ta była zamieszkiwana już w paleolicie. W 241 roku p.n.e. – podczas I wojny punickiej – na morzu otaczającym Favignane stoczyła się bitwa pomiędzy flotą rzymską 

a kartagińską, zakończona zwycięstwem Rzymian. Po upadku Imperium wyspa została splądrowana przez piratów, i w IV w n.e. podbita przez Bizancjum.
Z powodu wewnętrznych konfliktów, rejon ten był świadkiem dalszych działań wojennych. Fortyfikacje na wzgórzu powstałe początkowo jako wieża strażnicza Saracen w średniowieczu, były częściowo niszczone i wzmacniane w dalszych dziejach historii. Główna konfiguracja zamku jest wynikiem okupacji normańskiej. Za ostateczny wygląd twierdzy odpowiedzialna jest dynastia Burbonów. W późniejszych czasach w murach zamku znajdowało się również więzienie. Fakt ten posłużył jako główna inspiracja na etapie tworzenia idei projektu.

Krajobraz rozpościerający się ze wzgórza Santa Catarina to malownicze morze obmywające wyrzeźbione przez naturę brzegi. Panorama pozwalająca oglądać wędrówkę słońca od jego wschodu, aż do momentu schowania się za horyzont to bez wątpienia jeden z najpiękniejszych widoków jakich możemy tu doświadczyć. Favignana jest chętnie odwiedzana przez turystów, głównie ze względu na swój niepowtarzalny charakter oraz względnie dobrą dostępność.
Wyspa znajduję się pomiędzy miastami Trapani i Marsala. Można się tam dostać za pomocą promów. Wzgórze dzieli tę krainę na dwie części – bardziej zurbanizowaną z miejscowością Favignana, i drugą – dziką i bardziej niedostępną.

Aktualnie do twierdzy prowadzi droga wyłożona kamieniem, po której można poruszać się pieszo lub na rowerze. Jej pokonanie zajmuję około 40 – 60 min.
Zamek jest oddalony od miasta o 2,5 km.

Pod względami ekonomicznymi, miasto rozwija się z turystyki i połowu tuńczyków. Aspekt przetwórstwa rybnego jest głęboko zakorzeniony w tradycji wyspy. Niegdyś ryby były łowione w tym regionie w oryginalny, charakterystyczny sposób, teraz przy postępie technologii już się to zmieniło. Na miejscu starej fabryki znajduję się teraz multimedialne muzeum. Jej założyciel posiada nawet w mieście swój pomnik.

Na wyspie były również pozyskiwane tufy wulkaniczne, jako lokalny materiał do budowy domów, dlatego możemy tu spotkać pozostałości kamieniołomów.

W ramach projektu kursowego rozwinęłyśmy fragment większego założenia, które pierwotnie było pracą konkursową w ramach YAC (Young Architects Competitions). Temat ART PRISON był z góry określony przez organizatora. Miejsce to miało być przekształcone w kompleks muzealno-kulturowy, powiększony
o zaplecze hotelowe i restauracje. Twierdza została zaadaptowana na muzeum oraz atelier dla artystów, którzy w ciszy i spokoju mogliby pracować nad swoją twórczością. W części obiektu znajduję się także część hotelową. Do wejścia głównego prowadzą istniejące schody, oraz zaprojektowana winda. Drugie wejście, od strony budynku z XX w. to droga dla gości wynajmujących pokoje mieszczące się w zamku. Goście mogą również zatrzymać się na noc w „celach-kubikach”
– są to zaprojektowane małe apartamenty w formie sześcianów, na wzór celi więziennej. Wyposażone są jedynie w miejsce do spania i niedużą łazienkę. Ich forma wykształciła się na drodze analizy nasłonecznienia oraz kadrów widokowych. 

Budynek pochodzący z XX wieku został zaadaptowany na centrum kultury i miejsce administracji. Ma on wymiary (w przybliżeniu) 10 x 15 m. Jedyną większą ingerencją w zastany kontekst była dwukondygnacyjna restauracja, która w obrysie na wyższej kondygnacji (antresoli) powtarza obrys istniejącego budynku.
Na niższym poziomie powiększona jest o połowę tego modułu. Pozwoliło to na stworzenie kameralnej restauracji dla odwiedzających gości. Jej wnętrze wzbogacone jest o istotny akcent dla lokalnych mieszkańców – tuńczyka. Dach restauracji przystosowany jest dla gości, służy on jako punkt widokowy.

W skład centrum kulturalnego wchodzi: sala wystawowa, sala warsztatowa i dwie sale konferencyjne – mała i duża. Z założenia obiekt przystosowany jest dla niedużej liczby gości, aby udało się zachować atmosferę ciszy i spokoju. Obydwie części skomunikowane są ze sobą dostawioną klatką schodową i windą wbudowaną we fragment istniejącego obiektu.

RZUTY KONDYGNACJI I WIDOK Z GÓRY

PRZEKRÓJ I ELEWACJE

WIZUALIZACJA Z ZEWNĄTRZ

Wnętrza centrum kultury zostały zaprojektowany w duchu ascetycznego spokoju i więziennego charakteru. Akcenty cel są również widoczne w aranżacji wnętrza restauracji, jednak ze względu na funkcję miejsca przestrzeń ta została ocieplona elementami drewnianymi – okładzina na ścianie i słupach oraz meble. Restauracja z zewnątrz miała jak najmniej ingerować w zastany krajobraz. Jest ona „wbita” w skałę, a część elewacji wychodząca ponad nie jest przeszklona. 
 Od szyb odbija się otoczenie, przez co jej fasada jest nieinwazyjna dla kontekstu miejsca. W istniejącym budynku konstrukcja jest nienaruszona. Zostały wyburzone jedynie ścianki działowe, co pozwoliło na stworzenie większych przestrzeni i usprawnienie komunikacji pomiędzy nimi.

            Dostawiona bryła jest osadzona na skale, która w niektórych miejscach została wydrążona. Konstrukcja żelbetowa posiada zbrojenie w fundamencie, które jest kotwami chemicznymi zatwierdzone w podłożu. W obiekcie zastosowany został system fasady szklanej, który zapewnia małą widoczność elementów ram okiennych. Udało się dzięki temu uzyskać efekt dużej tafli szklanej, bez rzucających się w oczy podziałów. Z poziomu stropodachu możemy się dostać kładką do poziomu wejścia do twierdzy. Pod nią znajdują się taras urządzony na dachu przedłużonej części restauracji.